Pseudonim
Pseudonim (z gr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.
Pseudonim jest stosowany zwykle przy szczególnych okazjach w rozmaitych celach: dla ukrycia swoich oficjalnych personaliów, w celu łatwiejszego zapamiętania danej osoby lub dla podkreślenia jakichś swoistych cech osobowych czy wyglądu danej osoby.
Pseudonim może zostać nadany danej osobie przez grupę, wśród której jest on używany, lub przez samego siebie.
Po raz pierwszy w Polsce pseudonimu użył pod koniec XV wieku Filippo Buonaccorsi podpisując się Callimachus Etruscus, Kallimachus Philippus, Callimacho Romano[1]. Pseudonimów używano później między innymi w polskim podziemiu niepodległościowym i antykomunistycznym w XIX i XX w.
edytuj Rodzaje pseudonimów
Rozróżnia się następujące rodzaje pseudonimów:
- Enigmonim (łac. aenigma – zagadka) – wierszowana zagadka, będąca najczęściej popisem umiejętności poetyckich autora. Rozszyfrowanie zagadki pozwalało na jego identyfikację. Była popularna w wiekach dawnych, np. w okresie baroku. Przykładem enigmonimu jest początek poematu Klimakteryk heroiczny Daniela Kałaja z lat 70. XVII wieku[2].
- Aliofiktonim (łac. alio – obcy, inny) – fikcyjne nazwisko (często z imieniem) zastępujące nazwisko prawdziwe. Tego rodzaju pseudonimem posłużył się np. Mikołaj Rej publikując niektóre swoje dzieła jako "Ambroży Korczbok Rożek"[1].
- Aliokryptonim – pseudonim złożony z kilku pospolitych wyrazów, pełniących funkcję opisową autora, np. "Anonim wierny Ojczyźnie" (Aleksander Fredro), "Jedna pobożna osoba" (Stanisław Herakliusz Lubomirski), "Najniższa kreatura" (Wespazjan Kochowski)[1].
- Literonim – inicjał imienia i nazwiska pełniący funkcję pseudonimu, np. "D. N." (Daniel Naborowski)[1].
- Pseudonim artystyczny – stosowany zwykle przez osoby publiczne przy okazji publicznych występów czy też przy podpisywaniu dzieł takich jak książki, utwory muzyczne.
- Kryptonim – nadawany wyłącznie w celach ukrycia tożsamości osoby, zazwyczaj w przypadku gdy ujawnienie faktycznych personaliów danej osoby może jej lub jej najbliższym wyrządzić szkody. Kryptonimy są stosowane w szpiegostwie, działaniach podziemno-wywrotowych, tajnych działaniach wojskowych itp.
- Przezwisko – zwykle o odcieniu pejoratywnym, podkreślające jakąś ułomność fizyczną lub psychiczną, nadawane zwykle przez grupę środowiskową i nie akceptowane przez samego zainteresowanego. Przezwisko jest zwykle przejawem niechęci do danej osoby, choć po pewnym czasie może zostać przez zainteresowanego zaakceptowane i stać się jego ksywą.
- Ksywa – nieformalne, słowo-wytrych, pochodzące z gwary więziennej, które może oznaczać w praktyce wszystkie rodzaje pseudonimu. W węższym znaczeniu jest to pseudonim stosowany w obrębie jednej grupy środowiskowej (np.: wśród kolegów z podwórka). Słowo to jest bardzo popularne w internecie, gdzie wiele rodzajów usług wymusza wybranie sobie jakiegoś pseudonimu (patrz IRC, Usenet, czat).
- Nick – pochodzi od angielskiego nickname i jest stosowane w internecie wymiennie z bardziej swojskim słowem ksywa. Niki są zwykle bardzo krótkie z powodów praktycznych (częste wpisywanie aby zalogować się do wybranej usługi internetowej on-line) i w przypadku popularnych nazw mogą mieć dodane inne znaki, najczęściej litery (np. monia, monia_, monia18), lub przesadnie długie, aby w nazwie zawrzeć charakter osoby, tu dominują niki z erotycznych serwisów (np. uległy_dla_dominującej).
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Jadwiga Kotarska, Edmund Kotarski: Średniowiecze, renesans, barok.. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia, 2002, s. 277. ISBN 83-7134-121-0.
- ↑ Jadwiga Kotarska, Edmund Kotarski: Średniowiecze, renesans, barok.. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia, 2002, s. 276. ISBN 83-7134-121-0.
edytuj Zobacz też
- akronim
- allonim
- ananim
- anonim
- antonim
- egzonim
- eponim
- etnonim
- hagionim
- homonim
- paronim
- synonim
- toponim
Inne wersje językowe: ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |